Pianisti Amir Xhakoviq tashmë është konfirmuar si një muzikant shumë i talentuar i brezit të ri. Me individualitet të spikatur, ai karakterizohet nga koherenca e thellësisë së përjetimit të mendimit muzikor, nga potenca e energjisë së shprehjes artistike, virtuoziteti, aftësia komunikuese dhe një ekuilibër me sens mase ndërmjet intuitës muzikore dhe intelektit. Cilësi që u përshfaqën dukshëm në natën e mbrëmshme, datë 28 shkurt, në Hollin Koncertor të Teatrit Kombetar të Operas dhe Baletit.
Koncerti filloi me Barokjare-n e kompozitorit AleksandĂ«r Peçi. Interpretimi u pĂ«rqendrua nĂ« zbulimin e anĂ«s poetike tĂ« veprĂ«s, duke treguar kujdes nĂ« nĂ«nvizimin emocional â intonaviv tĂ« melosit tĂ« ngrohtĂ« tĂ« jareve shkodrane, gĂ«rshetuar bukur me stilizimin e tyre pĂ«rmes teknikĂ«s baroke zbukuruese. NjĂ« ligjĂ«rim tingujsh qĂ« evokonte njĂ« emocion nostalgjik tĂ« vetĂ«pĂ«rmbajtur, tĂ« kujdesshĂ«m nĂ« pĂ«rshtatje me zhanrin.
Vepra e dytĂ« ishte Suita pĂ«r piano Op. 27 nĂ« La maxhor e kompozitorit maqedonas Tomislav Zografski. Ky kompozitor pĂ«rfaqĂ«son gjeneratĂ«n e krijuesve tĂ« viteve â60, tĂ« cilĂ«t u pĂ«rpoqĂ«n tĂ« afronin qĂ«ndrimet muzikore kombĂ«tare me rrjedhat kryesore evropiane. Ai konsiderohet ndĂ«r tĂ« parĂ«t qĂ« gĂ«rshetoi karakteristikat stilistike tĂ« neoklasicizmit nĂ« muzikĂ«n maqedonase. Krijimtaria e tij pĂ«rfshin rreth 160 vepra tĂ« gjinive tĂ« ndryshme: orkestrale, vokale-instrumentale, muzikĂ« filmash etj. Suita pĂ«r piano Ă«shtĂ« ndĂ«r veprat mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« repertorit pianistik maqedonas. Struktura e saj organizohet nĂ« pesĂ« seksione tematike me kontraste tĂ« theksuara emocionale, ku kompozitori kombinon ndikimet historike â veçanĂ«risht ato tĂ« barokut tĂ« vonĂ« dhe tĂ« periudhĂ«s sĂ« parĂ« klasike â me stilizimin dhe ndikimin intonativ maqedonas nĂ« mĂ«nyrĂ« krijuese. NĂ« seksionin e parĂ«, SinfoniaâAllegro, pianisti theksoi me ndjeshmĂ«ri natyrĂ«n madhĂ«shtore tĂ« karakterit. Intermezzo, seksioni i dytĂ«, u trajtua nĂ« frymĂ«n e stilit barok me teknikĂ« brilante. NĂ« kontrast emocional u paraqit seksioni i tretĂ«, Passaggio â Alla breve leggiero, me linja melodike tĂ« ngjyrosura elegjiakisht, ku interpretimi dĂ«shmoi kontroll dinamik dhe frazim ekspresiv. NdĂ«rthurja stilistike barok â klasike u realizua nĂ« mĂ«nyrĂ« fluide, me zhvillim gradual dramatik.
NĂ« Romanza â Andantino, Xhakoviqi transmetoi qetĂ«sinĂ« e linjave melodike me butĂ«si vokale, duke evokuar pĂ«rmes intonacionit tĂ« stilizuar kombĂ«tar ndjesinĂ« e agut tĂ« njĂ« dite tĂ« kthjellĂ«t. NĂ« Finale â Allegro, materiali tematik hyrĂ«s rikthehet me energji e patos, duke bashkuar nĂ« koherencĂ« gjithĂ« strukturĂ«n e suitĂ«s.
Pas kĂ«tyre dy veprave, koncerti vijoi me SonatĂ«n nr. 32, Op. 111 nĂ« do minor tĂ« Ludwig van Beethoven. E kompozuar ndĂ«rmjet viteve 1821â1822, nĂ« periudhĂ«n e vonĂ« tĂ« krijimtarisĂ« sĂ« tij, nĂ« kushte tĂ« izolimit tĂ« plotĂ« nga shurdhĂ«ria, kjo vepĂ«r pĂ«rfaqĂ«son kulmin e reflektimit filozofik beethovenian. Kompozitori thyen normat klasike strukturore dhe eksperimenton me gjuhĂ«n muzikore pĂ«rmes kĂ«rkimeve harmonike, metrike e ritmike.
NĂ« kohĂ«n e parĂ«, Maestoso â Allegro con brio ed appassionato, pianisti ndĂ«rtoi tensionin dramatik me koherencĂ« bindĂ«se, duke pasqyruar revoltĂ«n dhe luftĂ«n e brendshme shpirtĂ«rore ndaj fatit. Interpretimi arriti kulme intensive, duke e mbajtur publikun nĂ« njĂ« gjendje pĂ«rqendrimi tĂ« plotĂ«.
NĂ« kohĂ«n e dytĂ«, Arietta â Adagio molto semplice e cantabile, ndryshe nga njĂ« interpretim thjesht kontemplativ, pianisti ruajti njĂ« tension tĂ« brendshĂ«m dramatik, duke mos e çliruar plotĂ«sisht nga atmosfera e kohĂ«s sĂ« parĂ«. NĂ« variacionet instrumentale u evidentuan aftĂ«sitĂ« e tij teknike virtuozĂ«, por gjithmonĂ« nĂ« funksion tĂ« zhvillimit konceptual. VeçanĂ«risht i bukur ishte variacioni i fundit me trilet e vazhdueshme, tĂ« trajtuara me finesĂ« si mbĂ«shtetje frymĂ«marrjeje e temĂ«s.
Në këtë konceptim personal, mendoj se mund të ishte përdorur më tepër kontrasti dinamik, sidomos dinamika piano, pasi në Arietta Beethoven pas dramës gjen paqen dhe dritën metafizike.
Vepra përmbyllëse ishte AprÚs une lecture du Dante: Fantasia quasi Sonata e Franz Liszt, frymëzuar nga Komedia Hyjnore e Dante Alighieri-t.
Kjo fantazi-sonatë programatike përshkruan udhëtimin shpirtëror nga errësira dramatike e ferrit drejt ndriçimit të parajsës. Në literaturën pianistike ajo konsiderohet ndër veprat më të vështira të repertorit romantik, si për konceptimin, ashtu edhe për realizimin teknik.
Interpretimi kulmoi me kontraste të fuqishme dinamike e dramatike, por edhe me momente lirike të ndjera, duke përshfaqur potencën e lojës, sigurinë teknike dhe thellësinë e zhvillimit estetik.
Dante Sonata përbën një vijë demarkacioni që jo të gjithë pianistët guxojnë ta shkelin. Në këtë koncert, Xhakoviq jo vetëm guxoi, por i sfidoi me sukses vështirësitë e saj. Ndonëse programi përfshinte vepra të një niveli të lartë interpretativ, publiku e ndoqi me interes të vazhdueshëm dhe e duartrokiti gjatë.
NĂ« mbyllje, do tĂ« sugjeroja qĂ« interpretuesit tĂ« marrin parasysh gjatĂ« provave kushtet akustike tĂ« hollit, tĂ« cilat nuk janĂ« plotĂ«sisht tĂ« favorshme pĂ«r cilĂ«sinĂ« e tingullit. Kujdesi nĂ« kontrollin e dinamikave â veçanĂ«risht nĂ« forte dhe fortissimo â Ă«shtĂ« i domosdoshĂ«m, pasi nĂ« kĂ«tĂ« hapĂ«sirĂ« ato mund tĂ« perceptohen si tĂ« ashpra nĂ« veshin e dĂ«gjuesit.
Ilirjana Dema
(28.02.2026, Holli Koncertor i Teatri Kombëtar i Operas dhe
Baletit dhe AP)